Onlangs ervoer ik voor het eerst sinds een tijd zelf weer de spanning op een podium, waar ik normaal anderen bij begeleid. Ik had twee publieke optredens die heel verschillend aanvoelden. Bij een onderwijscongres in een panelgesprek, als documentairemaker, waar ik me in mijn element voelde. De lichte spanning van tevoren was vooral functioneel. En bij een muziekoptreden in de context van bandcoaching, waar ondanks de informele setting de spanning zich juist opbouwde zoals ik die lang niet had ervaren. Ik kwam even in de verleiding het ongemak dat erbij kwam te vermijden, in tegenstelling tot mijn eigen advies om hier juist mee om te leren gaan.
Mijn laatste zangoptreden lag zo'n twaalf jaar achter me en had een relatief simpele setting: ik zong twee nummers onder begeleiding van een docent. Voor dit komende muziekoptreden ging het om vier nummers in samenspel met vier andere muzikanten. Dit gaf een nieuw soort spanning. Zoiets als tekst vergeten of verdwalen in de vorm zou op iedereen effect hebben, niet alleen op mezelf.
Mijn focus verschoof hierdoor sterk naar het onthouden van de tekst en het bewaken van de vorm en de presentatie. Op een gegeven moment dacht ik tijdens het voorbereiden half grappend: straks vergeet ik nog te zingen. Dat bleek niet eens zo’n vreemde gedachte. Door de focus op de tekst, vorm en presentatie had ik minder aandacht voor luisteren en ‘landde’ ik niet alle momenten echt in de muziek. Dit kwam boven op het feit dat dit optreden sowieso persoonlijker en kwetsbaarder voelde dan bijvoorbeeld mijn deelname aan het onderwijscongres,
Op dat moment kon ik de adviezen die ik normaal geef goed aanhouden: niet vechten tegen de spanning en het ongemak (over bijvoorbeeld noten niet goed raken) maar deze verdragen. De momenten brachten me niet van mijn stuk. Na afloop was ik blij met het resultaat dat we hadden neergezet en ervoer ik acceptatie ten opzichte van wat beter had gekund.
Toch kwam er een moment waarop ik in de verleiding kwam om een bijkomend ongemak te willen vermijden. Na afloop werden verschillende video’s en geluidsopnames van het optreden gedeeld. Voor mijn gevoel kwamen ze uit alle hoeken en gaten. Het voelde ironisch genoeg bijna als een inbreuk op mijn privacy. Ik kwam in de verleiding om het direct weg te klikken, terwijl mijn advies is dit juist vrij snel wel te bekijken. De eerste keer opmerken wat voor gedachten en emoties het teweeg brengt, een tweede keer op een meer technisch/feitelijk niveau kijken/luisteren etc.
Het was een goeie reminder dat met spanning omgaan in een context van zichtbaarheid/optreden nooit echt ophoudt en zich soms in een nieuwe/onbekendere vorm weer aandient. Het blijft de kunst ermee te dealen en dit op een effectieve manier te doen. En het was verrijkend om deze kwetsbaarheid zelf weer zo te hebben ervaren.